آفت ها و بیماري ها در کشاورزی ارگانیگ
یافتن روش هاي جایگزین مبارزه شیمیایی همواره یکی از مهمت رین دغدغه هاي کشاورزی ارگانیک به شمار می آید.
استفاده از روش هاي تلفیقی ارگانیک در مبارزه با عوامل تخریبی یکی از کلیدهاي اصلی مشکل تولید ارگانیک است.
به بیان دیگر باید با استفاده از تنوع محصول در سال هاي مختلف و تناوب تولید و روش هاي شخم به موقع، استفاده از گیاهان پوششی و کودهاي سبز مناسب و روش هاي مکانیکی مبارزه با علف هاي ناخواسته (هرز) و غیره از طغیان آفت ها، بیماري ها و همچنین علف ها جلوگیري کرد تا نیاز به استفاده از سم نباشد.
یکی از مهم ترین اقدام هاي پیشگیرانه در مدیریت تلفیقی آفت ها در کشت هاي ارگانیک بهره گیري از بذر ها
و نهال هاي سالم، پرهیز از وارد آوردن تنش هاي محیطی مانند تنش خشکی، شوري و یا جلوگیري از ایجاد زخم روي ریشه یا اندام هاي گیاه می باشد.
از میان تمام روش هاي مورد استفاده در مدیریت آفت ها کنترل زیستی پیچیده ترین روش است که به معنی
استفاده از دشمنان طبیعی در مدیریت جمعیت آفت ها و بیماريها است. پیچیدگی این روش به دلیل کاربرد موجودهاي زنده است که از زمانی به زمان دیگر و از مکانی به مکان دیگر متفاوت است.
داشتن اطلاعات کافی در مورد بوم شناسی و نحوه فعالیت و حرکت جمعیت آفت ها و شکارچیان آن ها، پایه موفقیت این روش است.
از آفت کش هاي مجاز، در مورد قارچ ها سموم گوگردي و مسی مجاز شناخته شده و در مورد باکتري ها نیز از سموم بر پایه ترکیب هاي مسی و همچنین پادزیست هاي طبیعی نه ساختنی می توان استفاده نمود.
بهره گیري از گرمادرمانی نیز در مواردي مانند مبارزه با ویروس ها سودمند بوده است.
آفت کش هاي مجاز در کشاورزی ارگانیک عبارتند از:
1.آفت کش هاي میکروبی: شناخته شده ترین آفت کش میکروبی از باکتري Bacillus thuringiensis به دست می آید و می تواند انواع خاصی از حشره ها را کنترل کند.
- آفت کش هاي گیاهی: مواد آفت کشی هستند که گیاهان از مواد ژنتیکی که به آن ها اضافه شده است تولید می کنند.
به عنوان مثال، پژوهشگران ژن هاي پروتئینی داراي خاصیت آفت کشی را از Bacillus thuringiensis به گیاه منتقل می کنند. در نتیجه، گیاه خودش مواد را تولید می کند که آفت را کنترل می کند.
- آفت کش هاي بیوشیمیایی: شامل مواد طبیعی هستند که با رشد گیاه تداخل ایجاد می کنند مانند تنظیم کننده هاي رشد یا موادي که آفت ها را مورد حمله قرار می دهند مانند فرومون ها.
- سم هاي گیاهی: برخی از گیاهان داراي مواد سمی براي حشره ها می باشند، این مواد از گیاهان استخراج شده و روي گیاهان مبتلا به کار برده می شوند، مهمترین آن ها پیرترین، روتنون و نیکوتین هستند.
استفاده از این مواد به دلیل تجزیه سریع و کارآیی بالا در مهار جمعیت حشره ها، بسیار مورد توجه است. این حشره کش هاي گیاهی ناپایدارند و پس از چند ساعت یا چند روز تجزیه شده و غیرفعال می شوند.
از عصاره هاي گیاهی، عصاره فلفل تند یکی از مواد گیاهی است که در کنترل آفت ها می تواند سودمند واقع شود. گاهی براي افزایش کارایی محلول افزون بر فلفل تند از سیر، پیاز تند و یا گیاهان علفی تند مانند نعناع فلفلی یا اسطوخودوس نیز استفاده می شود.
درباره استفاده از عصاره هاي طبیعی گیاهی نیز در کاهش آسیب و زیان به فرآورده هاي گیاهی گزارش هاي متعددي موجود است ولی هنوز به مرحله کاربردي نرسیده است. اغلب روغن هاي سبک جدیدي نیز تولید شده اند که بیشتر گیاهان باغبانی تحمل آن ها را داشته و آسیب نمی بینند.
استفاده از روغن ها بیشتر در کنترل آفت هاي باغی کاربرد دارند و هنگامی که گیاهان در حالت خفتگی هستند، از آن ها استفاده شود. این روغن ها به طور معمول از تنفس آفت هایی مانند کنه ها و حشره ها جلوگیري می کنند.
در مناطق زیتون کاري طارم در استان زنجان، استفاده از روغن ولک توانسته است به طور مطلوبی آفت مهم پسیل زیتون را کنترل نموده و جایگزین سم هاي فسفره در مبارزه با این آفت شود.
افزون بر سم هاي گیاهی، از پودر کائولن، محلول کف صابون و گوگرد نیز بهره گیري می شود.
گیاهان تله، با ویژگی هاي خاص مانند گل هاي بزرگ و رنگی (آفتابگردان) و یا بافت نرم و تُرد (باقلا و لوبیا) آفت ها را به سمت خود جلب می کنند و می توان از آن ها در پیرامون کشتزار ها بهره گیري کرد. نکته مهمی که در باره مدیریت آفت ها در کشاورزی ارگانیک باید به آن اشاره شود.
نبود جایگزین هاي طبیعی براي برخی مواد شیمیایی است این مسئله به عنوان یکی از عوامل محدود کننده کشت هاي ارگانیک در جهان مطرح می باشد.
